بیش فعالی و درمان هومیوپاتی این اختلال

بیش فعالی یا اختلال کم‌توجهی

به انگلیسی: Attention-deficit hyperactivity disorder به صورت مخفف: ADHD یک اختلال رفتاری رشدی است. معمولاً کودک توانایی دقت و تمرکز بر روی یک موضوع را نداشته، یادگیری در او کند است و کودک از فعّالیّت بدنی غیر معمول و بسیار بالا برخوردار است. اختلال بیش فعالی با فقدان توجه، فعّالیت بیش‌ازحد، رفتارهای تکانشی، یا ترکیبی از این موارد همراه است. هر کودکی با شک ADHD باید به دقت تحت نظر یک پزشک معاینه گردد. بسیاری از این کودکان، یک یا چند اختلال رفتاری دیگر نیز دارند. همچنین ممکن است یک مشکل روانی مانند افسردگی یا اختلال دوقطبی داشته باشند.

ADHD شایعترین اختلال رفتاری در سنین کودکی و بلوغ است، و حدود ۳٪ تا ۵٪ کودکان قبل از هفت سالگی به آن مبتلا می‌شوند. این عارضه بیشتر در دوران ابتدایی مدرسه برای کودکان و در هنگام بلوغ رخ می‌دهد و با افزایش سن بسیاری از بیماران بهتر می‌شوند.

علت‌های بیش فعالی

علت بیشتر مبتلایان به عارضه بیش فعالی هنوز روشن نیست ولی گمان می‌رود که جزو بیماریهای چند عاملی با ریشه ژنتیکی و محیط در ارتباط باشد. عامل ژنتیکی این عارضه بیشتر در پدران کودکانی که دچار بیش فعالی هستند وجود دارد اما عوامل محیطی نیز بر افزایش شدت این عارضه بسیار مؤثر هستند. این اختلال به میزان دو تا چهار برابر در پسران نسبت به دختران شایعتر است. اگر در دوران نوزادی یعنی چهار هفته اول تولد، کودک با مشکل تغذیه و یا بهداشتی، روانی مواجه باشد و یا اگر مادر در دوران بارداری سیگار یا الکل مصرف کند، این کودکان بیشتر در معرض خطر بیش فعالی قرار دارند.

علائم بیش فعالی

۳ علامت برای این بیماری وجود دارد:

  • کم توجهی (یا کم دقتی)
  • بیش فعالیتی (یا فزون کنشی)
  • رفتارهایی که انگیزه آنی دارند و بدون فکر قبلی انجام داده می‌شوند

رفتار کودک معمولاً همراه با پرتحرکی، بی‌توجهی و رفتارهای ناگهانی است. این رفتارها از قبیل انجام کارها به طور نیمه کاره، عدم تلاش ذهنی برای انجام تکالیف، فعالیت و تحرک بدنی بسیار بالا حتی زمانی که مشغول بازی نیستند، گم کردن پی در پی وسایل شخصی، نداشتن تمرکز و دقت بالا در انجام کارها می‌باشد. در دوران مدرسه ممکن است بروز اختلالات یادگیری خصوصاً اختلال در خواندن و نوشتن را داشته باشیم.

معمولاً این کودکان با افزایش سن بهتر می‌شوند. البته بهبودی قبل از دوازده سالگی بعید است ولی بین سنین دوازده تا بیست سالگی اکثریت موارد مبتلا به این اختلال بهبود می‌یابند. در پانزده تا بیست درصد موارد علائم تا بزرگسالی باقی می‌ماند. افراد مبتلا به این اختلال در بزرگسالی علائم مربوط به پرتحرکی را ندارند بلکه بیشتر بی قراری دارند؛ تکانه‌ای عمل می‌کنند و اختلال توجه و تمرکز نشان می‌دهند.

درمان بیش فعالی

روش درمان این بیماری می‌تواند روان درمانی و یا دارویی به تنهایی و یا ترکیبی از اقدامات دارویی با اقدامات روان‌درمانی باشد. درمان دارویی ADHD براساس داروهای محرک عصبی و غیر محرک استوار است. از جمله داروهای محرک داروی متیل فنیدیت (با نام تجاری قرص ریتالین) و دگزامفتامین است. داروهای غیرمحرک مانند آتوموکستین (مهارکننده بازجذب نوراپینفرین) و داروهای MAOIs می‌باشند.

درمان‌های غیردارویی این بیماری عبارتند از کاردرمانی، گفتار درمانی و درمان شناختی رفتاری، خانواده درمانی، مداخله در مدرسه، آموزش مهارتهای اجتماعی، آموزش مدیریت والدین و نوروفیدبک است.

همچنین اخیراً بهبود بیماری ADHD از طریق بازی با کودک (بازیِ درمانی) نیز در بین متخصصین رواج یافته است. بازی‌های درمانی اصول درمانی زیادی را دربرمی گیرند و به بچه‌ها کمک می‌کنند تا دربارهٔ مشکلاتشان گفتگو نمایند. همچنین به آن‌ها مهارت‌های ویژه شناختی و رفتاری را یاد می‌دهد. مثلاً بچه‌ای که مشکلات خودکنترلی دارد مهارت‌های مهم اجتماعی مثل رعایت نوبت، گوش دادن به صحبت دیگران، رعایت قوانین بازی و غیره را نیز در حین بازی یاد می‌گیرد.

تشخیص بیش فعالی

داشتن ۶ علامت یا بیشتر از علائم اختلال کم توجهی یا بیش فعالی که باید دست کم ۶ ماه وجود داشته باشد تا بتوان گفت کودک بیش فعال است.
تعدادی از علائم مربوط به بیش فعالی و اختلال توجه و تمرکز شامل موارد زیر است:
ـ کودک غالباً با دست هایش بازی می کند و در جایش می لولد.
ـ کودک معمولاً کلاس را ترک می کند.
ـ غالباً می دود یا می پرد.
ـ اغلب بازی یا فعالیت هایش پر سروصداست.
ـ به نظر می رسد کودک همیشه در حال حرکت است.
ـ زیاد صحبت می کند.
ـ از توجه به جزئیات ناتوان است.
ـ اغلب قادر به پیگیری دستورات یا اتمام کارها نیست.
ـ اغلب وسایل خود را گم می کند.

اصول تغذیه در بیش فعالی

برای کنترل کردن انرژی کودکانی که دارای بیش فعالی هستند بهتر است مادران از رژیم غذایی کم شکر پیروی کنند و از مصرف زیاد شیرینی و قندهای ساده در تغذیه کودکان پرهیز کنند.
حذف کاکائو، شکلات های حاوی قهوه و نسکافه، نوشابه های رنگی، چیپس و پفک و همچنین کاهش مصرف افزودنی های خوراکی و رنگ های مصنوعی مانند ادویه، آب نبات، انواع کیک ها و دسرها نیز می تواند به این امر کمک کند.
استفاده از منابع غذایی و مکمل های امگا ۳ مانند ماهی، روغن ماهی، گردو، روغن زیتون، استفاده از میوه جات و سبزیجات تازه و حذف غذاهای سرخ شده می توانند عوامل مؤثر دیگری در کنترل بیش فعالی کودکان باشند.
استفاده بیشتر از پروتئین ها مانند مرغ، تخم مرغ و گوشت قرمز و حذف مواد غذایی آلرژی زا مانند بادام زمینی، سویا، شکلات، گوجه فرنگی، سس، آبلیمو، نوشابه، کنسروها، کمپوت ها، مربا، قهوه و چای نیز می توانند در جهت کنترل انرژی کودکان بیش فعال مفید فایده باشند.

هومیوپاتی در درمان بیش فعالی

یکی از درمانهای موثر در بیش فعالی طب هومیوپاتی است. هومیوپات با در نظر گرفتن کلیه علائم جسمی روانی و ذهنی بیمار دارو تجویز کرده در کنار آن از محدودیت های تغذیه ای بهره میگیرد. با توجه به شدت بیماری ، عمق پاتولوژی ، مدت بیماری و همکاری والدین مدت درمان متفاوت است. صبری والدین در مسیر درمان یکی از مهمترین عوامل پیشرفت بهبودی است.